Chọn giống cây trồng vừa có tính chất khoa học, vừa có tính chất nghệ thuật, thông qua một lịch sử lâu dài về nội dung thuần hóa các loài hoang dại trở thành loài trồng trọt.
Các trường đại học trên thế giới hiện nay phát triển rất mạnh môn chọn giống phân tử (molecular breeding) trên cở sở thành tựu vô cùng to lớn của sinh học phân tử, di truyền phân tử. Tuy nhiên, người ta không bao giờ nói rằng phương pháp chọn giống truyền thống (conventional breeding) đã lỗi thời. Người ta luôn luôn nhấn mạnh việc kết hợp giữa chọn giống truyền thống và chọn giống hiện đại ở mức độ phân tử. Công nghệ sinh học chỉ là một công cụ mới, đắc lực để nhà chọn giống thực hiện thành công mục tiêu chọn giống của mình. Nhà chọn giống vẫn phải thực hiện công tác thường ngày của mình trên đồng ruộng, trong nhà lưới, trong nắng, mưa mà gian khổ nhiều hơn thành công.
Phương pháp thống kê sinh học là một công cụ không thể thiếu trong chọn giống cây trồng. Nó được phát triển rất sớm và tiếp tục phát triển với thuật ngữ "biometrics".
Nó được vận dụng khá phổ biến trong ngành genome học và trở thành công cụ chính trong bioinformatics (tin sinh học). Nó làm cho kết quả nghiên cứu về di truyền có hệ thống và rõ ràng hơn, giúp nhà chọn giống quyết định một chiến lược lai tạo và chọn lọc phù hợp.
Di truyền học Mendel vẫn còn đầy đủ các giá trị khoa học trong tạo chọn giống hiện đại. Nó đã được bổ sung bởi các ngành di truyền tế bào, di truyền quần thể, di truyền số lượng, di truyền phát triển, và đặc biệt di truyền phân tử. Hai nội dung biến dị; và đột biến luôn luôn được nhà chọn giống xem xét như đối tượng chính trong hoạt động cải tiến giống cây trồng. Yếu tố môi trường tương tác với sự thể hiện của kiểu hình đã và đang được tập trung nghiên cứu. Người ta đã thiết kế nhiều phần mềm chuyên dụng phục vụ cho phân tích tương tác giữa kiểu gen và môi trường ở mức độ tuyến tính và không tuyến tính.
Chưa bao giờ nhân loại đặt lại vấn đề đa dạng di truyền có tính chất quyết liệt như hiện nay. Người ta khẳng định một xu hướng phát triển nông nghiệp bền vững với nhiều yếu tố cơ bản. Trong đó, nội dung đa dạng sinh học, đa dạng di truyền quần thể cây trồng được chú ý đặc biệt trong chọn giống cây trồng mới (kể cả cây tự thụ phấn và cây thụ phấn chéo).
Cân bằng sinh học trên đồng ruộng đã bị phá vỡ theo chiều hướng tỉ lệ thuận với trình độ thâm canh. Những nghiên cứu về tương tác giữa ký chủ, ký sinh, môi trường không cho phép nhà chọn giống đứng riêng ở một lĩnh vực di truyền của cây chủ, mà nó phải được nghiên cứu trong mối quan hệ tổng hợp hơn.
Nhu cầu về nước tưới cho nông nghiệp và cho dân sinh ngày càng cao, nhưng tài nguyên nước trên toàn cầu có xu hướng giảm nghiêm trọng. Đây là vấn đề đặt ra khá bức thiết cho các nhà chọn giống cây trồng ở tất cả mọi lĩnh vực. Đó là mục tiêu chống chịu khô hạn. Cơ chế chống chịu với các stress phi sinh học đều có đặc điểm khá giống nhau: tránh né, thoát và chống chịu. Người ta đã khai thác hiện tượng tương đồng trong genome giữa các loài cây trồng và sinh vật khác (hiện tượng synieny) để nghiên cứu và vận dụng các cơ chế này một cách hiệu quả trong cải tiến giống cây trồng nào đó. Hệ thống NCBI trên internet có tính chất toàn cầu về thông tin di truyền như vậy, đã được khai thác thành công để tìm các homolog về tính chống chịu khô hạn giữa các sinh vật.
Việc ứng dụng thành tựu công nghệ sinh học như kỹ thuật tái tổ hợp DNA, dấu chuẩn phân tử trên cơ sở PCR, gần đây là những marker có mức độ phong phú cao như SNPs, InDels, đã cho phép nhà chọn giống thêm nhiều công cụ hữu ích trong cải tiến cây trồng.
Người ta luôn luôn đặt mục tiêu sử dụng vật liệu cho gen từ ngân hàng gen giống bản địa, loài hoang dại để đa dạng hóa bộ gen cây trồng. Nhiều phương tiện hỗ trợ tích cực trong tìm kiếm gen ứng cử viên, tìm mõ alen, gene chips, xác định phổ gen mục tiêu ... đã mở ra triển vọng vô cùng to lớn cho nhà chọn giống thực hiện mục tiêu của mình.
Chúng tôi hi vọng quyển sách này sẽ giúp cho bạn đọc một vài kiến thức bổ ích trong lĩnh vực chọn giống cây trồng.
[EBOOK] CHỌN GIỐNG CÂY TRỒNG - PHƯƠNG PHÁP TRUYỀN THỐNG VÀ PHÂN TỬ, GS. TS. BÙI CHÍ BỬU VÀ PGS. TS. NGUYỄN THỊ LANG, NXB NÔNG NGHIỆP
Quý bạn đọc có thể tải ebook trên về
TẠI ĐÂY.
Từ khóa: ebook, giáo trình, chọn giống cây trồng, kỹ thuật chọn giống cây trồng, phương pháp chọn giống cây trồng, chọn giống cây trồng bằng phương pháp truyền thống, phương pháp chọn giống cây trồng bằng phương pháp phân tử, conventional breeding, molecular breeding, bioinformatics, tin sinh học
